Odwołanie i wygaśnięcie prokury

30 Marzec 2020

Odwołanie i wygaśnięcie prokury

WRÓC DO LISTY ARTYKUŁÓW

Ze względu na zainteresowanie artykułem o prokurze oraz obawy, że szerokie uprawnienia prokurenta mogą przyczynić się do jego zbytniej samodzielności, wyjaśniamy w jakich okolicznościach może nastąpić odwołanie i wygaśnięcie tego stosunku prawnego.

Prokura może być w każdym czasie odwołana, zaś zgoda prokurenta na jej odwołanie nie jest wymagana. Nie jest dopuszczalne zrzeczenie się prawa do jej odwołania. Zdaniem części doktryny oświadczenie o odwołaniu prokury nie musi być nawet złożone prokurentowi, a wystarczające jest, żeby przedsiębiorca zgłosił wniosek do sądu rejestrowego o wykreślenie prokury wygasłej wskutek odwołania. Odwołanie prokury jest skuteczne z chwilą jej dokonania, zatem wpis do rejestru o jej wykreślenie jest obowiązkowy, ale deklaratoryjny, czyli skuteczny niezależnie od wpisu w rejestrze.

 

Odwołanie w spółkach osobowych

 Zgodnie z treścią  art. 41 § 2 kodeksu spółek handlowych odwołać prokurę w spółce jawnej może każdy wspólnik mający prawo do prowadzenia spraw spółki. Należy zastanowić się, czy odwołanie prokury stanowi czynność z zakresu prowadzenia spraw spółki, czy też jest to czynność z zakresu reprezentacji spółki. Umiejscowienie przepisu art. 41 § 2 kodeksu spółek handlowych pośród regulacji stosunków wewnętrznych w spółce przemawia za uznaniem odwołania prokury jako czynności z zakresu prowadzenia spraw spółki, co oznacza, że dla skuteczności odwołania prokury przez wspólnika, który nie ma prawa do reprezentowania spółki ale mającego prawo prowadzenia spraw spółki, jest potwierdzenie tej czynności czy też złożenie oświadczenia o jej odwołaniu przez innego wspólnika mającego prawo reprezentacji spółki. W spółce komandytowej i komandytowo-akcyjnej odwołać prokurę może każdy z komplementariuszy.

 

Odwołanie w spółkach kapitałowych

 Zgodnie z treścią art. 208 § 7 kodeksu spółek handlowych odwołać prokurę może każdy członek zarządu. Zatem o ile umowa spółki nie stanowi inaczej, w razie istnienia zarządu wieloosobowego odwołać prokurę może każdy członek zarządu. Wydawałoby się, iż przywołany przepis, kompleksowo reguluje sposób odwołania prokury, bez rozróżniania na sferę wewnętrzną i zewnętrzną, że stanowi on leges speciales względem ogólnych zasad reprezentacji. W praktyce oznaczałoby to, że nawet jeżeli występowałby zarząd wieloosobowy i reprezentacja łączna, odwołać prokurę może samodzielnie każdy członek zarządu.

Należy jednak wskazać, że zdaniem części doktryny regulacja ta wywołuje wyłącznie skutki w zakresie prowadzenia spraw spółki, a złożenie stosownego oświadczenia wymaga zachowania obowiązujących zarząd zasad reprezentowania spółki. Zatem zwolennicy wskazanego stanowiska przyjmują, że skuteczne odwołanie prokury względem osób trzecich i samego prokurenta wyłącznie może zostać dokonane zgodnie z zasadami reprezentacji właściwymi dla danej spółki.

 

Skutki odwołania prokury

Odwołanie prokury niesie ze sobą skutki podobne do tych, które mają miejsce w przypadku odwołania pełnomocnictwa. Następuje zatem utrata przez prokurenta uprawnień do dokonywania w imieniu przedsiębiorcy czynności związanych z prowadzeniem przedsiębiorstwa.

 

Wygaśnięcie

Zgodnie z treścią przepisu art. 1097 kodeksu cywilnego prokura wygasa wskutek:

  • wykreślenia przedsiębiorcy z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej albo z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego,
  • ogłoszenia upadłości
  • otwarcia likwidacji
  • przekształcenia przedsiębiorcy
  • śmierci prokurenta
  • ustanowienia kuratora na podstawie art. 42 § 1 kodeksu cywilnego

Ponadto przyjmuje się, że prokura z pewnością gaśnie wraz ze zbyciem przedsiębiorstwa albo oddaniem go do czasowego korzystania. Należy również stwierdzić, że prokurent może jedstronnie zrzec się prokury

 

W przypadku jakichkolwiek wątpliwości dotyczących procedury odwołania prokury zachęcamy do konsultacji z naszą Kancelarią Prawną.

 

AKTUALNOŚCI